Co nowego arrow Artykuły arrow (1967) Kierunki nr 46: "Halina Poświatowska" - Zbigniew Dolecki

Migawki

(1967) Kierunki nr 46: "Halina Poświatowska" - Zbigniew Dolecki

Jej poezja powstawała w cieniu śmierci. Była hymnem na cześć życia...
Halina Poświatowska, poetka, zmarła 11 października, w wieku lat trzydziestu dwóch... To krótkie życie wypełnione było radością istnienia, pół - "pogańską" pół-ewangeliczną. Z tej radości wyrastała twórczość poetki. W wierszach autorki "Hymnu bałwochwalczego" rzadko znaleźć można było akcenty lęku, smutku, goryczy, mimo ciężkiej choroby serca, towarzyszącej poetce od najwcześniejszych lat. Nie wynikało to bynajmniej z postawy eskapizmu, z pragnienia zapomnienia o grożącym stale niebezpieczeństwie. Po prostu świadomość śmierci tym silniej kierowała uczucia i myśli poetki w stronę tego, co zarazem przemijające i wieczne: miłości, fizycznego piękna, przyrody. Zmysłowe doznania świata, potęgowane przez głębokie przeżycia wewnętrzne, dopełniały się nawzajem, tworząc wręcz euforyczną wizję istnienia.
Jednak w owej euforyczności nie było nic z naiwnego zachwytu "dziecięcia natury". Nie była to też czysta "dionizyjskość". Gorącym uczuciom i doznaniom sensualnym - towarzyszyła prawie zawsze w poezji Haliny Poświatowskiej - subtelna refleksja, mądra zaduma nad istnieniem.
Zmarła poetka ukończyła studia filozoficzne (w Stanach Zjednoczonych, gdzie spędziła dłuższy czas na leczeniu) oraz w Krakowie, jest autorką prac naukowych z zakresu filozofii. Jest również autorką autobiograficznej książki "Opowieść dla przyjaciela", mówiącej o okresie pobytu za granicą, będącej dramatyczną historią walki nie tylko o życie, ale i o jego najważniejsze wartości.
Jednak najpełniej zamyka się krótkie życie Poświatowskiej w poezji. W sposób skondensowany i niezwykle sugestywny, najpiękniej i najsilniej odbiła się właśnie w utworach poetyckich - bogata osobowość autorki, jej wrażliwość, wyobraźnia, uczuciowość.
Pierwsze swoje utwory drukowała poetka w miesięczniku "Zebra", wychodzącym w roku 1957, w Krakowie, oraz w "Kierunkach".

*
Tadeusz Śliwiak, żegnając Poetkę na łamach "Życia Literackiego" (nr 43 z 22.X), napisał między innymi następujące słowa: "Nie bała się śmierci. Oswoiła ją sobie". Rzeczywiście. To określenie brzmi niezwykle prawdziwie; kojarzy się z tym rozumieniem śmierci, jakie znajdujemy u poety, poświęcającego jej najwspanialsze swe utwory - Rainera Marii Rilkego. Śmierć - "własna", oswojona, śmierć-przyjaciółka, chociaż przynosi fizyczne unicestwienie...
Ostatni z trzech zbiorków Poetki "Oda do rąk" zawiera utwory inne od tych, jakie wypełniają dwa poprzednie tomiki: "Hymn bałwochwalczy" i "Dzień dzisiejszy". Pozostała wprawdzie dominująca gorąca nuta miłości do życia, zachwytu urodą świata. Ale wewnętrzna barwa wierszy z ostatniego tomu jest ciemniejsza. Obok pełnej afirmacji istnienia, pojawiają się coraz częściej bolesne pytania, pojawia się smutek, przeczucie nadchodzącej chwili rozstania, jak gdyby pragnienie rozliczenia się życiem, w obliczu "bezimiennego nieba" i równie bezimiennej, lecz wciąż "rozkwitającej ziemi".
Przejawia się w tych wierszach nie tyle filozoficzny stoicyzm, co wielka pokora. Żarliwość sensualna przygasa, wzrasta natomiast żarliwość uczuć oraz subtelna refleksyjność. Miłość obejmująca dawniej te treści życia, które budzą zachwyt oczu, dreszcz ciała, sublimuje się coraz bardziej i poszerza. Staje się coraz mniej "biologiczną", obejmując sobą także to, co ułomne i bolesne - coraz bardziej dojrzałe w swym człowieczeństwie...
Nieczęsto się zdarza, aby życie poety i jego twórczości, tak bardzo przystawały do siebie, tak bardzo warunkowały się nawzajem, osiągając coraz większą pełnię, jak to miało miejsce w przypadku Haliny Poświatowskiej.

Żegnamy Halinę Poświatowską słowami jednego z najpiękniejszych Jej wierszy:


Boże mojego bólu
atłasowym oddechem wymość
puste gniazdo mojego serca

lekko - żeby nie pognieść skrzydeł
tchnij we mnie ptaka
o głosie srebrnym z tkliwości

 

 
« poprzedni artykuł   następny artykuł »
© 2017 http://www.koniczynka.art.pl/
Joomla! is Free Software released under the GNU/GPL License.
 
Professionelle Joomla Templates - kostenlos