Co nowego arrow Artykuy arrow (1968) Rocznik Literacki 1968: "Literatura polska. Liryka, poemat"

Migawki

(1968) Rocznik Literacki 1968: "Literatura polska. Liryka, poemat"

Jedn z najcenniejszych, cho zarazem, niestety, najsmutniejszych pozycji poetyckich omawianego roku, gdy chodzi o dorobek modszej generacji, jest pomiertny zbir wierszy Haliny Powiatowskiej Jeszcze jedno wspomnienie. Ju od chwili debiutu poetki w 1958 r. dla krgu osb interesujcych si jej twrczoci nie stanowi tajemnicy fakt dramatycznej walki o ycie, jak toczya; ciko chora na serce, na kilka lat uratowana dziki pomylnemu zabiegowi operacyjnemu, lecz wci zagroona, ya i pisaa z pen wiadomoci, e kady rok przeduonej egzystencji jest podarunkiem losu. Od tych momentw biograficznych trudno byo abstrahowa ju przy lekturze wydanych za ycia zbiorw jej wierszy. Nie da si te tym bardziej wyczy tego momentu ze wiadomoci, kiedy si czyta jej tom pozgonny. Jest on pokany, ponad 200-stronicowy, i obejmuje, jak wynika z informacji wydawcy, "caoksztat pomiertnej spucizny", co jednak naleaoby uzupeni informacj dodatkow, e chodzi tylko o spucizn nie publikowan dotd wydanych zbiorach. Nie weszy tu bowiem wiersze drukowane w Hymnie bawochwalczym, Dniu dzisiejszym ani Odzie do rk, znalazy si natomiast zarwno utwory z lat ostatnich, jak dawniejsze, z tych czy innych powodw do zbiorw poprzednich nie wczone.
Lektura wierszy, ktre nabray wagi sw ostatnich, nastraja nas bez wtpienia na szczeglny typ ich odbioru. Ale dyspozycja taka ma pene pokrycie, jeli uwzgldnimy, e i poetka miaa wzmoon wiadomo, i kade z jej zda moe by ostatnim. Nie pierwszy to i zapewne nie ostatni wypadek, kiedy choroba i ustawiczny stan biologicznego zagroenia stanowiy dodatkowy bodziec twrczy, wytwarzay stany szczeglnej wraliwoci, a nawet zachannoci na barwy i uroki ycia, tym silniej odczuwane, im bardziej niedostpne.
Powiatowska bya poetk wzrusze i pragnie miosnych, ktrym dawaa tym gortszy wyraz, im bardziej zmniejszay si szanse ich zaspokajania. Bya rwnoczenie poetk wraliw na te wszystkie sygnay wiata zewntrznego, jakie do niej docieray czy to w cennych momentach pozaszpitalnej egzystencji, czy te przez szpitalne okna... Bya wreszcie istot o nieposkromionych do koca pasjach poznawczych, i wiersze jej nosz wyrane lady pogbianej systematycznymi studiami kultury filozoficznej. Natomiast autentyczno yciowego dramatu bya bodcem skaniajcym j do wyraania wasnych uczu w sposb moliwie najbardziej bezporedni i nie zaszyfrowany. Nie ma tu, zwaszcza w tomie pomiertnym, tak czsto stosowanych dzi przez modych poetw kostiumw, masek i rnych form stylizacji. Wiersze Powiatowskiej to szczery i przejmujcy pamitnik liryczny. Podoem przyjtych przez poetk konwencji zdaj si by najlepsze tradycje naszej liryki o zblionym zakresie problemowym, przede wszystkim - szkoa Pawlikowskiej. Kultura uczu i sowa, znaczny zakres dyscypliny intelektualnej, rwnoczenie za sensualizm i wraliwo obserwacji - tak moe daoby si okreli cechy tej poezji w sposb najbardziej oglny. Ale przede wszystkim zwraca w niej uwag ta tonacja, ktr wyznaczaa wiedza o kruchoci wasnej egzystencji oraz dystans przez t wanie wiedz stwarzany. Ju w r. 1958, w przeddzie pierwszej operacji serca, autorka tak "obiektywizowaa" wasny wizerunek:

Halina Powiatowska to jest podobno czowiek
i podobno ma umrze jak wielu przed ni ludzi
Halina Powiatowska wanie teraz si trudzi
nad wasnym umieraniem

Nie opublikowaa wiersza, z ktrego pochodzi ta strofa. Jego tragiczna wymowa miaa wida zbyt intymny charakter dla kogo, kto go napisa w 23 roku ycia. I dopiero w zbiorze pomiertnym ukazao si strof podobnych wicej:

yje si tylko chwil
a czas -
jest przeroczyst per
wypenion oddechem
(s. 214)

 

 
« poprzedni artyku   nastpny artyku »
© 2017 http://www.koniczynka.art.pl/
Joomla! is Free Software released under the GNU/GPL License.
 
Professionelle Joomla Templates - kostenlos